Umów wizytę ✆ 698 023 747
Zaburzenia lękowe

Lęk separacyjny - co to jest i jak się objawia

Konsultacja merytoryczna: zespół Soulmedic
Ilustracja oddzielonych przestrzeni związanych z lękiem
Spis treści

Lęk separacyjny (zaburzenie lękowe separacyjne, ang. separation anxiety disorder, SAD) to nadmierny, nieadekwatny do wieku i utrzymujący się lęk przed rozłąką z osobą, do której jest się przywiązanym: u dzieci zwykle z rodzicem lub opiekunem, u dorosłych z partnerem albo własnym dzieckiem. W klasyfikacji ICD-11 ma kod 6B05 i należy do zaburzeń lękowych, które mogą wystąpić w każdym wieku (WHO, ICD-11). O zaburzeniu mówi się, gdy objawy utrzymują się dłużej niż przejściowo (według ICD-11 co najmniej kilka miesięcy; według kryteriów DSM-5 co najmniej 4 tygodnie u dzieci i młodzieży, a u dorosłych zwykle 6 miesięcy lub dłużej) i realnie utrudniają naukę, pracę, relacje lub codzienne funkcjonowanie (StatPearls, 2025). Krótkotrwały niepokój przy pożegnaniu u niemowlęcia czy przedszkolaka to zwykle naturalny etap rozwoju, a nie zaburzenie.

Krótko mówiąc:

  • Lęk separacyjny to zaburzenie lękowe (ICD-11: 6B05), w którym lęk przed rozłąką z bliską osobą jest nadmierny jak na wiek, utrzymuje się co najmniej kilka miesięcy (według DSM-5: minimum 4 tygodnie u dzieci, zwykle 6 miesięcy u dorosłych) i utrudnia codzienne funkcjonowanie.
  • Niepokój przy rozstaniu jest naturalny u niemowląt i małych dzieci (pojawia się w pierwszym roku życia, szczyt przypada między 9. a 18. miesiącem, faza wygasa zwykle do około 2,5 roku życia), gdy dziecko uczy się, że opiekun wraca; problemem staje się, gdy utrzymuje się miesiącami lub wraca później.
  • U dzieci szkolnych lęk przejawia się często jako odmowa szkoły, bóle brzucha i głowy lub koszmary o utracie rodzica, u dorosłych jako ciągłe sprawdzanie bliskich, unikanie samotności i wyjazdów.
  • Przyczyny są wieloczynnikowe: w metaanalizie badań bliźniąt geny wyjaśniały 43% różnic, a wspólne środowisko rodzinne 17%; ryzyko zwiększają też trudne doświadczenia z dzieciństwa, traumy i straty.
  • Najlepiej przebadane leczenie to terapia poznawczo-behawioralna ze stopniową ekspozycją na rozstania, u dzieci z udziałem rodziców; o farmakoterapii decyduje lekarz psychiatra. Pierwszym krokiem może być konsultacja psychologiczna albo krótki test na lęk.

Czym jest lęk separacyjny i kiedy staje się zaburzeniem?

Lęk separacyjny jako zaburzenie figuruje w ICD-11 pod kodem 6B05 w grupie zaburzeń lękowych. W ICD-10 był ujęty wśród zaburzeń wieku dziecięcego, a ICD-11 przeniosła go do zaburzeń lękowych w ujęciu obejmującym całe życie, bo może zaczynać się także u dorosłych (Domschke i Zwanzger, 2025). Rozpoznanie wymaga wyraźnego, nadmiernego jak na wiek lęku przed rozstaniem z osobą, do której dana osoba jest przywiązana, oraz utrzymywania się objawów: ICD-11 mówi o co najmniej kilku miesiącach (WHO, ICD-11 6B05), a kryteria DSM-5 o minimum 4 tygodniach u dzieci i młodzieży oraz zwykle 6 miesiącach u dorosłych (StatPearls, 2025).

Sam czas trwania nie wystarcza. Diagnozę stawia się tylko wtedy, gdy lęk realnie upośledza funkcjonowanie, czyli utrudnia naukę, pracę, relacje albo codzienne obowiązki.

Granicę między etapem rozwojowym a zaburzeniem przekraczają na przykład:

  • dziecko, które co rano od miesiąca odmawia pójścia do szkoły z powodu paniki na myśl o rozstaniu z rodzicem,
  • dorosły, który rezygnuje z awansu zawodowego, bo wymagałby on częstych wyjazdów bez partnera,
  • osoba, która nie jest w stanie zostać sama w domu nawet na godzinę bez silnych objawów fizycznych.

Jak częsty jest lęk separacyjny?

W amerykańskim badaniu NCS-R oszacowano, że lęk separacyjny w ciągu życia dotyczy około 4,1% osób w dzieciństwie i 6,6% w dorosłości; około jedna trzecia dziecięcych przypadków (36,1%) utrzymywała się w dorosłości, ale większość dorosłych przypadków (77,5%) zaczęła się dopiero w dorosłości (Shear i wsp., 2006). W badaniach WHO World Mental Health w 18 krajach (38 993 dorosłych) rozpowszechnienie w ciągu życia wyniosło średnio 4,8%, a 43,1% zachorowań zaczęło się po 18. roku życia (Silove i wsp., 2015). W dzieciństwie to jedno z najczęstszych zaburzeń lękowych: w badaniu podłużnym Great Smoky Mountains wysoki poziom lęku separacyjnego u młodszych dzieci odpowiadał za pierwszy szczyt rozpowszechnienia zaburzeń lękowych w ciągu życia (Copeland i wsp., 2014).

Cecha Lęk rozwojowy (norma) Lęk separacyjny jako zaburzenie
Wiek Pierwszy rok życia (szczyt między 9. a 18. miesiącem), wygasa zwykle do około 2-2,5 roku; w łagodniejszej postaci także u przedszkolaków Każdy wiek: dzieci szkolne, młodzież, dorośli
Czas trwania Przejściowy, wygasa wraz z rozwojem Co najmniej kilka miesięcy (ICD-11); według DSM-5 minimum 4 tygodnie u dzieci, zwykle 6 miesięcy u dorosłych
Nasilenie Płacz i protest przy pożegnaniu, dziecko daje się uspokoić Panika, uporczywe myśli o krzywdzie bliskiej osoby, koszmary o rozłące, objawy somatyczne przed rozstaniem
Wpływ na funkcjonowanie Brak lub niewielki Odmowa szkoły lub pracy, unikanie samotności i wyjazdów, decyzje życiowe podporządkowane bliskości
Co robić Krótkie, przewidywalne pożegnania i cierpliwość Konsultacja psychologiczna, ocena specjalisty, w razie potrzeby psychoterapia

Jak objawia się lęk separacyjny u niemowląt i małych dzieci?

Płacz przy rozstaniu z opiekunem to nie sygnał alarmowy, lecz naturalna faza rozwojowa. Rozwojowy lęk separacyjny pojawia się w pierwszym roku życia (zwykle między 6. a 12. miesiącem), największe nasilenie osiąga między 9. a 18. miesiącem i zwykle wygasa około 2,5 roku życia (StatPearls, 2025); jest oczekiwany mniej więcej między 8. a 24. miesiącem i mija, gdy dziecko nabywa poczucie stałości obiektu, czyli rozumie, że opiekun wraca (MSD Manual). Przedszkolak może jeszcze reagować wyraźnym niepokojem na realne lub zapowiadane rozstanie i samo w sobie nie jest to zaburzenie; o zaburzeniu mówi się, gdy objawy utrzymują się miesiącami przy kolejnych rozstaniach, dziecko nadmiernie zamartwia się o bliskich, uporczywie unika rozłąki i cierpi na tym jego funkcjonowanie (WHO, ICD-11 6B05).

Niepokój zasługuje na uwagę, gdy nasila się z wiekiem albo utrzymuje mimo uspokajania. Warto obserwować:

  1. Sferę emocjonalną - skrajną panikę, płacz nieproporcjonalny do sytuacji, trudność w wyciszeniu się nawet po powrocie opiekuna.
  2. Sferę behawioralną - czepianie się rodzica, odmowę zabawy z innymi dziećmi, budzenie się w nocy z krzykiem.
  3. Sferę somatyczną - bóle brzucha, nudności, wymioty czy bóle głowy pojawiające się tuż przed rozstaniem, na przykład przed wyjściem do przedszkola.

Jeśli objawy nie słabną po kilku tygodniach albo dziecko traci umiejętności, które już opanowało (np. spanie samodzielnie), to sygnał do konsultacji z psychologiem dziecięcym.

Wskazówka praktyczna: Zamiast oceniać, czy dziecko „przesadza”, zapisuj, jak długo trwa uspokojenie po rozstaniu. Skracający się czas wskazuje na etap rozwojowy, wydłużający się na narastający problem.

Jak objawia się lęk separacyjny u dzieci szkolnych i u dorosłych?

U dzieci w wieku szkolnym lęk separacyjny rzadziej wygląda jak płacz w progu, częściej jak odmowa szkoły, bóle głowy tłumaczone „nie chcę wychodzić z domu” albo powracające koszmary o utracie rodzica. Lękowa odmowa chodzenia do szkoły jest z nim szczególnie silnie związana: w badaniu populacyjnym dzieci i nastolatków w wieku 9-16 lat iloraz szans dla lęku separacyjnego wyniósł 8,7 (Egger, Costello i Angold, 2003). Dolegliwości somatyczne bywają tak wyraźne, że dziecko trafia najpierw do pediatry, a nie do psychologa.

U dorosłych obraz zmienia się jeszcze bardziej. Zamiast łez pojawiają się mechanizmy kontroli:

  • nadmierne sprawdzanie, gdzie jest partner lub dziecko, i wielokrotne telefony w ciągu dnia,
  • unikanie samodzielnych wyjazdów, zmiany pracy czy nawet wyjścia do sklepu bez towarzystwa,
  • decyzje życiowe podporządkowane potrzebie bliskości, na przykład odrzucenie oferty pracy wymagającej rozłąki z bliską osobą.

Dorosłą postać zaburzenia opisano klinicznie pod koniec lat 90.: chodzi o silny lęk i unikanie samotności, obawy, że bliskim stanie się krzywda, a zaostrzenia wiążą się z realnym lub grożącym zerwaniem ważnej więzi (Manicavasagar i Silove, 1997). DSM-5 zniósł wymóg początku objawów przed 18. rokiem życia, bo znaczna część dorosłych zgłasza pierwsze objawy dopiero w dorosłości (Bögels, Knappe i Clark, 2013).

Różnica jest wyraźna: dziecko komunikuje lęk ciałem i zachowaniem w danej chwili, dorosły częściej buduje wokół niego system kontroli, który z zewnątrz może wyglądać na nadopiekuńczość albo perfekcjonizm.

Skąd bierze się lęk separacyjny? Przyczyny i czynniki ryzyka

Żadna pojedyncza przyczyna nie wyjaśnia lęku separacyjnego. W metaanalizie 18 kohort bliźniąt (31 859 osób) czynniki genetyczne wyjaśniały 43% różnic w nasileniu lęku separacyjnego, a wspólne środowisko rodzinne kolejne 17%, co według autorów uzasadnia włączanie rodziców w leczenie dzieci (Scaini i wsp., 2012). W badaniach WHO ryzyko zachorowania zwiększały płeć żeńska, trudne doświadczenia z dzieciństwa i zdarzenia traumatyczne (Silove i wsp., 2015). Etiologia jest więc wieloczynnikowa i obejmuje trzy powiązane obszary:

  • czynniki biologiczne - opisywany w badaniach bliźniaczych udział czynników dziedzicznych oraz temperament skłonny do wycofania i silnych reakcji na nowe sytuacje, widoczny już we wczesnym dzieciństwie,
  • czynniki psychologiczne - lękowy (ambiwalentny) styl przywiązania, opisany w teorii przywiązania Johna Bowlby'ego i badaniach Mary Ainsworth, doświadczenie straty bliskiej osoby, wcześniejsza trauma rozłąki,
  • czynniki środowiskowe - przewlekły stres w rodzinie, nadopiekuńczość rodzica, częste przeprowadzki albo zmiany opiekunów.

Historia straty ma tu szczególne znaczenie. Zaburzenie u dorosłych może wystąpić po raz pierwszy po znaczącej stracie lub zerwaniu ważnej relacji, nawet jeśli w dzieciństwie nie było podobnych epizodów (Manicavasagar i Silove, 1997). ICD-11 wskazuje też, że u dzieci lęk separacyjny często współwystępuje ze stylem rodzicielstwa, który ogranicza rozwój samodzielności, na przykład gdy dziecko nie może samo wykonywać prostych codziennych czynności (WHO, ICD-11 6B05). Więcej o mechanizmach przywiązania, które kształtują podatność na lęk separacyjny, znajdziesz w materiale o zaburzeniu przywiązania u dzieci.

Jak diagnozuje się lęk separacyjny?

Diagnozę stawia specjalista zdrowia psychicznego na podstawie wywiadu klinicznego, nie samego kwestionariusza. Podstawą pozostają kryteria z klasyfikacji (ICD-11 lub DSM-5): nadmierny jak na wiek lęk przed rozłąką, jego trwałość oraz wyraźne cierpienie lub pogorszenie funkcjonowania.

W praktyce diagnostycznej pomocne bywają:

  • kwestionariusze przesiewowe - na przykład ASA-27 (Adult Separation Anxiety Questionnaire), samoopisowy kwestionariusz nasilenia objawów u dorosłych o wysokiej spójności wewnętrznej, choć sam wynik nie zastępuje pełnej oceny,
  • ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny - u dorosłych na przykład SCID-5, u dzieci wywiad prowadzony z dzieckiem i rodzicem, pozwalający odróżnić lęk separacyjny od innych zaburzeń lękowych, agorafobii czy depresji,
  • konsultacja z lekarzem - potrzebna, gdy dominują dolegliwości somatyczne; nudności, wymioty, bóle brzucha i głowy w sytuacjach rozstania należą do obrazu zaburzenia (WHO, ICD-11 6B05), ale przyczyny medyczne warto najpierw wykluczyć.

Jak leczy się lęk separacyjny?

Do najlepiej przebadanych metod leczenia lęku separacyjnego należy terapia poznawczo-behawioralna ze stopniową ekspozycją na sytuacje rozstania. Polega ona na powolnym, kontrolowanym przyzwyczajaniu do coraz dłuższych i coraz bardziej samodzielnych rozłąk, tak by dziecko lub dorosły uczyli się, że rozstanie nie oznacza zagrożenia. W przeglądzie Cochrane (87 badań, 5964 uczestników) po CBT z pierwotnego rozpoznania zaburzenia lękowego wychodziło 49,4% dzieci i nastolatków wobec 17,8% w grupach oczekujących na leczenie (James i wsp., 2020). W badaniu CAMS z udziałem 488 dzieci w wieku 7-17 lat z lękiem separacyjnym, uogólnionym lub społecznym wyraźną poprawę po 12 tygodniach uzyskało 59,7% leczonych CBT, 54,9% leczonych sertraliną, 80,7% przy połączeniu obu metod i 23,7% w grupie placebo (Walkup i wsp., 2008). Program dla dzieci w wieku 5-7 lat, łączący klasyczne elementy CBT z treningiem rodziców, sprawił, że po leczeniu 76% dzieci nie spełniało już kryteriów zaburzenia wobec 14% na liście oczekujących (Schneider i wsp., 2011).

To jednak nie jedyna droga rozumienia problemu. Podejście psychodynamiczne pomaga dotrzeć do źródła lęku przed utratą, który często sięga wcześniejszych doświadczeń straty lub niestabilnej bliskości. Skuteczność terapii zależy nie tylko od metody, ale też od jakości relacji terapeutycznej i tego, na ile klient czuje się w niej bezpiecznie.

U dzieci terapia rzadko ogranicza się do samego dziecka. Ważna jest praca z rodzicem, który uczy się reagować na lęk bez wzmacniania go nadmiernym uspokajaniem czy unikaniem rozstań. W metaanalizie danych z badań randomizowanych aktywny udział rodziców, nastawiony na nagradzanie odważnych zachowań i stopniowe przekazywanie dziecku kontroli, wiązał się z dalszą poprawą w ciągu roku po zakończeniu terapii (Manassis i wsp., 2014), a program prowadzony wyłącznie z rodzicami (SPACE), bez bezpośredniej pracy z dzieckiem, okazał się nie gorszy od klasycznej CBT u dzieci w wieku 7-14 lat (Lebowitz i wsp., 2020).

Główne elementy leczenia opisywane w badaniach:

  • ocena nasilenia objawów i ich wpływu na funkcjonowanie,
  • stopniowa ekspozycja na rozstania, dopasowana do wieku i tempa pacjenta,
  • praca z rodzicem lub opiekunem w przypadku dzieci,
  • rozważenie farmakoterapii jako uzupełnienia, wyłącznie po konsultacji z lekarzem psychiatrą.

Wskazówka praktyczna: Farmakoterapia nie zastępuje psychoterapii, a decyzja o jej włączeniu, dawce i odstawieniu należy zawsze do lekarza psychiatry. Psychoterapeuta nie przepisuje leków i nie powinien namawiać do ich odstawienia bez konsultacji lekarskiej.

Co robić od razu i jak przygotować się do konsultacji?

Zanim umówisz konsultację, warto zebrać konkretne informacje. Ułatwia to trafną ocenę i skraca czas do postawienia diagnozy.

  1. Zapisuj objawy i okoliczności - notuj, kiedy pojawia się lęk, jak długo trwa i co go wywołuje (wyjście do pracy, szkoły, nocleg u kogoś innego).
  2. Reaguj spokojnie, ale nie wzmacniaj lęku - unikaj wydłużania pożegnań i obiecywania rzeczy, których nie możesz zagwarantować; krótkie, przewidywalne rytuały pożegnania bywają pomocniejsze niż długie tłumaczenia.
  3. Nie bagatelizuj dolegliwości fizycznych - jeśli dziecko lub dorosły zgłasza bóle brzucha czy głowy związane z rozstaniem, warto wykluczyć przyczyny medyczne u lekarza, zanim przypisze się je wyłącznie lękowi.
  4. Przygotuj notatki na konsultację - zapisz, od kiedy trwają objawy, co pomaga, co pogarsza, oraz czy w rodzinie były podobne trudności.

Jeśli lękowi towarzyszą myśli o samookaleczeniu lub zagrożeniu życia, potrzebna jest natychmiastowa pomoc: numer alarmowy 112 w sytuacji zagrożenia życia, a w kryzysie psychicznym bez zagrożenia życia całodobowy telefon zaufania 116 123 dla dorosłych, 800 70 2222 (Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym) oraz 116 111 dla dzieci i młodzieży. Psychoterapia nie zastępuje pomocy medycznej w stanach nagłych.

Jak Soulmedic może pomóc przy lęku separacyjnym?

W Centrum Psychoterapii Soulmedic w Krakowie dostępne są konsultacje psychologiczne, psychoterapia lęku i nerwicy dla dorosłych, psychoterapia dzieci w wieku 7-13 lat (wyłącznie stacjonarnie, z udziałem rodziców) oraz psychoterapia młodzieży w wieku 14-17 lat, a także diagnoza ADHD i diagnoza zaburzeń osobowości. Dorośli i młodzież mogą korzystać z formy stacjonarnej lub online; dzieci w wieku 7-13 lat wyłącznie stacjonarnie. Na stronie działają też bezpłatne testy przesiewowe, w tym test na lęk.

W zespole Soulmedic nie ma lekarza. Diagnostykę medyczną i ewentualne leczenie farmakologiczne prowadzi lekarz psychiatra poza Soulmedic; jeśli taka konsultacja okaże się potrzebna, podpowiemy, do kogo się zwrócić.

Jak umówić konsultację w Soulmedic?

Jeśli obserwowane objawy przypominają opisane wzorce lęku separacyjnego u dzieci lub lęku separacyjnego u dorosłych, pierwszym krokiem jest konsultacja psychologiczna, nie samodzielna diagnoza. Konsultacja nie zobowiązuje do rozpoczęcia terapii: to rozmowa, po której dowiesz się, czy objawy wskazują raczej na etap rozwojowy, czy na zaburzenie wymagające dalszej pracy, i jak może wyglądać dalsza ścieżka, na przykład psychoterapia w dopasowanym nurcie albo praca z rodzicami. Rodzice dzieci w wieku 7-13 lat umawiają wizytę stacjonarną z udziałem opiekuna, a młodzież w wieku 14-17 lat i dorośli mogą wybrać spotkania stacjonarne lub online.

Terapeuci Soulmedic pracują w różnych nurtach, przede wszystkim poznawczo-behawioralnym i psychodynamicznym, a także systemowym, humanistycznym (Gestalt) i integracyjnym; nurt i osobę terapeuty możesz wybrać samodzielnie na stronach nurtów, skorzystać z narzędzia Pomóż mi wybrać albo poprosić o dobór podczas konsultacji psychologicznej. Sesje odbywają się zazwyczaj raz w tygodniu (50 min); w nurcie psychodynamicznym lub w trudniejszym okresie bywa to dwa razy w tygodniu.

Rezerwacja odbywa się telefonicznie lub przez kalendarz online; aktualne ceny znajdziesz w cenniku. Jeśli chcesz najpierw samodzielnie zorientować się w nasileniu swojego lęku, pomocny bywa krótki test na lęk; więcej znaków ostrzegawczych u dzieci opisujemy w materiale o objawach lęku u dzieci.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą. Konsultacja merytoryczna: zespół Soulmedic.

Najczęściej zadawane pytania

Po czym poznać lęk separacyjny?

Po nadmiernym, nieproporcjonalnym do wieku strachu przed rozstaniem z bliską osobą, który obejmuje objawy emocjonalne (panika, płacz, uporczywe myśli o krzywdzie bliskich), behawioralne (czepianie się, odmowa wychodzenia do szkoły lub pracy, unikanie spania bez bliskiej osoby) i somatyczne (nudności, bóle brzucha i głowy), utrzymujące się co najmniej kilka miesięcy według ICD-11 (według DSM-5 minimum 4 tygodnie u dzieci, zwykle 6 miesięcy u dorosłych) i utrudniające codzienne funkcjonowanie.

Skąd się bierze lęk separacyjny?

Z połączenia czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych: opisywanego w badaniach udziału czynników dziedzicznych i temperamentu, lękowego stylu przywiązania oraz doświadczeń straty lub nadopiekuńczości w rodzinie.

Kiedy lęk separacyjny jest najsilniejszy?

Rozwojowy lęk separacyjny pojawia się w pierwszym roku życia, największe nasilenie osiąga między 9. a 18. miesiącem i zwykle wygasa około 2,5 roku życia; u przedszkolaków może jeszcze wracać w łagodniejszej postaci. Jako zaburzenie najczęściej zaczyna się w dzieciństwie, ale u dorosłych może pojawić się w każdym momencie, często po znaczącej stracie lub rozstaniu.

Czy lęk separacyjny u 6-latka jest normalny?

Umiarkowany dyskomfort przy rozstaniu w tym wieku bywa jeszcze rozwojowy, choć szczyt naturalnego lęku separacyjnego przypada znacznie wcześniej, między 9. a 18. miesiącem życia, a faza ta wygasa zwykle około 2,5 roku życia. Jeśli objawy utrzymują się tygodniami, nasilają się przy kolejnych rozstaniach i utrudniają np. pójście do szkoły, warto skonsultować się z psychologiem dziecięcym; więcej znaków ostrzegawczych znajdziesz w materiale o objawach lęku u dzieci.

Czy lęk separacyjny mija samoistnie?

U małych dzieci łagodne, rozwojowe formy zwykle słabną wraz z rozwojem i nabywaniem poczucia bezpieczeństwa. Zaburzenie bywa jednak trwałe: w badaniu NCS-R około 36% dziecięcych przypadków utrzymywało się w dorosłości (Shear i wsp., 2006), a według metaanalizy 25 badań dzieci z lękiem separacyjnym miały ponad trzykrotnie wyższe ryzyko zespołu lęku napadowego w późniejszym życiu (iloraz szans 3,45) (Kossowsky i wsp., 2013). Gdy objawy utrzymują się mimo wsparcia rodzica lub nasilają się z wiekiem, potrzebna jest ocena specjalisty.

Czy terapia online pomaga przy lęku separacyjnym?

Dla młodzieży w wieku 14-17 lat i dorosłych psychoterapia online jest możliwą formą pracy z lękiem separacyjnym, także w podejściu poznawczo-behawioralnym, o ile ćwiczenia stopniowych rozstań da się zaplanować w codziennym otoczeniu. Dzieci w wieku 7-13 lat przyjmowane są w Soulmedic wyłącznie stacjonarnie, z udziałem rodzica.

Ile trwa terapia lęku separacyjnego?

To zależy od wieku, nasilenia objawów i nurtu. W badaniach programy terapii poznawczo-behawioralnej dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami lękowymi obejmowały zwykle kilkanaście spotkań: w badaniu CAMS 14 sesji w ciągu 12 tygodni (Walkup i wsp., 2008), a w programie dla dzieci w wieku 5-7 lat z lękiem separacyjnym 16 sesji z udziałem rodziców (Schneider i wsp., 2011). W praktyce sesje odbywają się zazwyczaj raz w tygodniu, a plan i długość pracy ustala się z terapeutą po konsultacji psychologicznej.

Źródła

Rekomendacje

Treści na blogu mają charakter informacyjny i edukacyjny - nie zastępują konsultacji ze specjalistą ani diagnozy. Jeśli rozpoznajesz u siebie opisywane trudności, skonsultuj je z psychoterapeutą. Poznaj nasz zespół →

Przeczytaj również