Poczucie własnej wartościgdy wewnętrzny krytyk nie daje spokoju

Czy to brzmi znajomo?

Kiedy najgłośniejszym głosem w głowie jest krytyk

Niska samoocena rzadko wygląda jak „brak pewności siebie”. Częściej to cichy, surowy komentarz w tle: „jesteś za mało”, „udało ci się przez przypadek”. Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z poniższych, to nie przesada ani „rozczulanie się nad sobą”. To powód, żeby porozmawiać ze specjalistą.

★★★★★ 5,0 · 16 opinii Google

Bliżej konkretów

Jak pomagamy przy najczęstszych obliczach niskiej samooceny

Poniżej krótko o tym, jak wygląda praca przy tematach, które najczęściej przyprowadzają do nas osoby z niską samooceną, i kiedy warto się z nimi zgłosić. To nie encyklopedia - raczej drogowskaz, od czego zaczynamy.

Syndrom oszusta, perfekcjonizm i porównywanie się

Jeśli mimo realnych osiągnięć towarzyszy Ci uporczywe poczucie, że „tak naprawdę” nie zasługujesz na swoje sukcesy i że za chwilę ktoś odkryje, że nie jesteś tak kompetentny, jak się wydaje - to znajomy dla wielu naszych pacjentów wzorzec. W terapii syndromu oszusta zaczynamy od rozdzielenia faktów od interpretacji: uczymy się dostrzegać własny wkład tam, gdzie do tej pory widziałeś tylko szczęście albo przypadek, i łagodzić wewnętrzny głos, który stale podważa Twoją wartość.

Ten sam korzeń ma zwykle perfekcjonizm, przez który nic nigdy nie jest wystarczająco dobre, oraz ciągłe porównywanie się z innymi, w którym zawsze wypadasz gorzej. Pracujemy nad tym, by poczucie własnej wartości przestało być zakładnikiem bezbłędności i cudzych osiągnięć. Nie chodzi o „pewność siebie na pokaz”, lecz o realistyczny obraz własnych kompetencji, w którym sukces przestaje wydawać się oszustwem, a błąd nie oznacza katastrofy.

Warto zgłosić się, gdy ten wzorzec zaczyna kosztować: odbiera radość z tego, co już osiągnąłeś, każe odkładać szanse z lęku przed zdemaskowaniem albo wyczerpuje ciągłym udowadnianiem swojej wartości. Najczęściej pracujemy tu w nurcie poznawczo-behawioralnym, w razie potrzeby sięgając głębiej, do wczesnych przekonań o sobie.

Negatywny obraz ciała

Niska samoocena często osiada na ciele: w surowej ocenie własnego wyglądu, w unikaniu luster i zdjęć, w poczuciu, że „z takim ciałem” trudno na siebie patrzeć życzliwie. W terapii pracujemy nad tym, by rozdzielić wartość osoby od wyglądu i złagodzić krytyczny, oceniający dialog wewnętrzny, który uruchamia się na widok własnego odbicia. Nie zajmujemy się „poprawianiem ciała”, tylko relacją, jaką z nim masz.

Warto się zgłosić, gdy myśli o wyglądzie zabierają dużo miejsca w ciągu dnia i wpływają na nastrój, relacje albo unikanie sytuacji społecznych. Jeśli natomiast koncentracja na ciele łączy się z kontrolowaniem jedzenia, restrykcjami albo napadami objadania, to może być sygnał zaburzeń odżywiania, które wymagają osobnej, dedykowanej pracy - piszemy o niej na stronie terapia zaburzeń odżywiania w Krakowie. Na konsultacji wspólnie sprawdzimy, co dokładnie dzieje się u Ciebie, i nie stawiamy diagnoz na wyrost.

Asertywność i granice

Trudność z odmawianiem, stawianiem granic i mówieniem o własnych potrzebach bardzo często wyrasta z niskiej samooceny: z cichego przekonania, że Twoje potrzeby są mniej ważne niż cudze. Dlatego zamiast uczyć wyłącznie gotowych formułek, docieramy do źródła - do przekonań, które każą stawiać siebie na końcu. O tym, czym praca nad samooceną różni się od samego treningu asertywności, piszemy szerzej w sekcji najczęstszych pytań niżej na tej stronie.

Dwa głosy w czasie - jak zmienia się relacja z sobą

Z właściwym terapeutą to nie tak, że krytyk znika. Z czasem traci pierwszeństwo: rzadziej przejmuje stery, a głośniejszy staje się głos życzliwy i realistyczny.

Ilustracja poglądowa. Tempo i przebieg są indywidualne.