Umów wizytę ✆ 698 023 747
Trauma i kryzysy

Zespół stresu pourazowego (PTSD): objawy, przyczyny i leczenie

Konsultacja merytoryczna: zespół Soulmedic
Przedłużający się stan pobudzenia układu nerwowego
Spis treści

Zespół stresu pourazowego (PTSD) to zaburzenie psychiczne, które może rozwinąć się po wydarzeniu skrajnie zagrażającym lub przerażającym, takim jak wypadek, napaść, przemoc seksualna, wojna czy katastrofa. Według klasyfikacji ICD-11 rozpoznaje się go wtedy, gdy występują razem trzy grupy objawów: ponowne przeżywanie traumy w teraźniejszości, unikanie wszystkiego, co o niej przypomina, oraz stałe poczucie zagrożenia. Objawy muszą utrzymywać się co najmniej kilka tygodni i wyraźnie utrudniać codzienne życie. Ważne jest też rozróżnienie, które przewija się przez cały ten tekst: PTSD to konkretne zaburzenie po traumie, a nie każda trudna reakcja na stres. Dobra wiadomość jest taka, że PTSD można leczyć, a wytyczne NICE i WHO wskazują jako metody o najlepiej udokumentowanej skuteczności psychoterapie skoncentrowane na traumie.

Krótko mówiąc:

  • PTSD rozwija się u mniejszości osób po traumie. Większość ludzi po silnym przeżyciu odczuwa cierpienie, ale z czasem wraca do równowagi w naturalny sposób.
  • Rdzeń objawów według ICD-11 to trzy grupy: ponowne przeżywanie (koszmary, flashbacki), unikanie i stałe poczucie zagrożenia, a do tego wyraźne trudności w funkcjonowaniu.
  • Złożony PTSD to w ICD-11 odrębne rozpoznanie, które obejmuje objawy PTSD oraz trwałe trudności z regulacją emocji, obrazem siebie i relacjami.
  • Wytyczne NICE i WHO wskazują jako metody o najlepiej udokumentowanej skuteczności terapie skoncentrowane na traumie, m.in. terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie i EMDR. Ważną częścią leczenia jest poczucie bezpieczeństwa w relacji z terapeutą.
  • Myśli samobójcze lub zagrożenie życia to sytuacja pilna: w Polsce dzwoń pod 112.

Czym jest zespół stresu pourazowego, a czym zwykła reakcja na stres?

Po przerażającym wydarzeniu psychika i ciało reagują alarmem. Przez kilka dni lub tygodni możesz źle spać, wracać myślami do tego, co się stało, wzdrygać się na głośne dźwięki albo czuć odrętwienie. To nie musi oznaczać choroby. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że większość osób narażonych na potencjalnie traumatyczne wydarzenia nie rozwija PTSD: odczuwa cierpienie, ale z czasem dochodzi do siebie w naturalny sposób. Samo przeżywanie trudności po traumie nie jest więc jeszcze równoznaczne z PTSD.

Różnicę dobrze oddaje obraz rany. Zwykła reakcja na stres przypomina skaleczenie, które boli, ale stopniowo się goi. Zespół stresu pourazowego przypomina ranę, która zamiast się zamykać, wciąż się otwiera: wspomnienie nie staje się przeszłością, tylko wraca tak, jakby zdarzenie działo się teraz. Organizm reaguje tak, jakby wciąż działał w trybie alarmowym, mimo że niebezpieczeństwo minęło.

W ICD-11 PTSD ma kod 6B40 i należy do grupy zaburzeń specyficznie związanych ze stresem. W tej samej grupie znalazły się m.in. złożony PTSD (6B41), zaburzenie przedłużonej żałoby i zaburzenie adaptacyjne, a ostra reakcja na stres przestała być rozpoznaniem zaburzenia psychicznego i jest traktowana jako czynnik wpływający na stan zdrowia, bo uznaje się ją za normalną reakcję na skrajne wydarzenie. To dobrze pokazuje logikę nowej klasyfikacji: silna reakcja zaraz po traumie jest czymś zrozumiałym, a o zaburzeniu mówi się dopiero wtedy, gdy objawy się utrwalają.

Warto też wiedzieć, że w ICD-11 celowo usunięto z rdzenia PTSD objawy wspólne dla wielu zaburzeń, takie jak problemy ze snem i z koncentracją, żeby rozpoznanie było trafniejsze. Dodano za to wymóg wyraźnego upośledzenia funkcjonowania, który ma lepiej odróżniać PTSD od normalnej reakcji na skrajny stres. Bezsenność po traumie jest więc sygnałem, który warto potraktować poważnie, ale sama w sobie nie przesądza o rozpoznaniu.

Porównanie zwykłej reakcji na stres i PTSD: rana, która stopniowo się goi, i rana, która wciąż się otwiera

Jakie są objawy PTSD?

Objawy zespołu stresu pourazowego układają się w trzy główne grupy. Do rozpoznania potrzebne są wszystkie trzy, a według wymagań diagnostycznych ICD-11 opracowanych przez WHO muszą one utrzymywać się co najmniej kilka tygodni i powodować istotne trudności w życiu osobistym, rodzinnym, społecznym, w nauce lub pracy.

Grupa objawów Jak może się przejawiać na co dzień
Ponowne przeżywanie w teraźniejszości Żywe wspomnienia z poczuciem, że zdarzenie dzieje się teraz, flashbacki, koszmary senne o treści związanej z traumą, silne reakcje ciała na bodźce przypominające zdarzenie
Unikanie Omijanie miejsc, ludzi, rozmów, zapachów czy sytuacji kojarzących się z traumą, odpychanie myśli i wspomnień, zawężanie życia
Stałe poczucie zagrożenia Nadmierna czujność, ciągłe skanowanie otoczenia, przesadna reakcja przestrachu na dźwięk lub ruch, napięcie, trudność z odprężeniem

Ponowne przeżywanie w teraźniejszości

To objaw szczególnie charakterystyczny dla PTSD, który pomaga odróżnić je od innych trudności, takich jak depresja. Nie chodzi o zwykłe wracanie myślami do przykrego zdarzenia, ale o doświadczenie, w którym choćby przez chwilę czujesz, że to dzieje się znowu, tu i teraz. Przegląd zmian w ICD-11 nazywa ponowne przeżywanie objawem rdzeniowym i zwraca uwagę, że zdefiniowano je ściślej niż wcześniej: samo uporczywe, przykre myślenie o zdarzeniu już się do niego nie zalicza, bo takie myśli pojawiają się też u osób, które dobrze radzą sobie po traumie. Ponowne przeżywanie może mieć postać:

  • natrętnych, bardzo wyrazistych obrazów, dźwięków lub zapachów z momentu traumy,
  • flashbacków, czyli epizodów, w których zdarzenie przeżywa się tak, jakby działo się znowu: według ICD-11 od krótkiego wrażenia, że ono wraca, po całkowitą utratę kontaktu z otoczeniem,
  • powtarzających się koszmarów sennych,
  • nagłego przypływu strachu, przerażenia lub wstydu, któremu towarzyszą kołatanie serca, pocenie się, drżenie czy mdłości.

Unikanie

Unikanie na krótką metę przynosi ulgę, dlatego tak łatwo się utrwala. Ktoś po wypadku samochodowym przestaje jeździć autem, potem także autobusem, potem unika ulicy, na której to się stało. Osoba po napaści przestaje wychodzić wieczorem. Unikanie może dotyczyć także świata wewnętrznego: odsuwania myśli, zajmowania się czymkolwiek, byle nie wracać do wspomnień. Problem polega na tym, że im więcej omijasz, tym węższe staje się życie, a lęk nie ma okazji się wyciszyć.

Stałe poczucie zagrożenia

To stan, w którym wewnętrzny system alarmowy pracuje bez przerwy, jak czujnik dymu reagujący na parę z czajnika. Możesz siadać plecami do ściany, sprawdzać drzwi, podskakiwać na trzask, szybko się irytować albo czuć, że ciało jest ciągle gotowe do ucieczki lub walki. Taka nadmierna czujność jest wyczerpująca, bo nie pozwala odpocząć nawet w miejscach obiektywnie bezpiecznych.

Jakie inne objawy, także fizyczne, mogą towarzyszyć PTSD?

Poza rdzeniem rozpoznania często pojawiają się inne trudności. Wytyczne NICE NG116 zwracają uwagę, że osoby z PTSD mogą zgłaszać się z różnorodnymi objawami, w tym z nadmierną czujnością, złością i drażliwością, odrętwieniem emocjonalnym, trudnościami w relacjach czy negatywnym obrazem siebie (poczuciem bycia gorszym, pokonanym lub bezwartościowym). Zalecają też, by osoby, które wielokrotnie zgłaszają się z niewyjaśnionymi dolegliwościami cielesnymi, zapytać o przeżyte traumatyczne zdarzenia. Bywa, że to właśnie ból głowy, problemy żołądkowe czy bezsenność skłaniają kogoś do szukania pomocy, zanim połączy je z przeżytą traumą.

Czym różni się złożony PTSD?

Złożony PTSD (CPTSD) to w ICD-11 osobne rozpoznanie o kodzie 6B41, a nie cięższa odmiana zwykłego PTSD. Oba rozpoznania wzajemnie się wykluczają: stawia się albo jedno, albo drugie. Złożony PTSD obejmuje wszystkie trzy grupy objawów PTSD oraz trzy dodatkowe obszary trwałych trudności w organizacji siebie: problemy z regulacją emocji (np. bardzo silne reakcje albo odcięcie od uczuć), utrwalony negatywny obraz siebie z poczuciem bezwartościowości, winy lub porażki oraz trudności w budowaniu i utrzymywaniu bliskich relacji. Najczęściej wiąże się z traumą długotrwałą lub powtarzaną, z której trudno było uciec, np. przemocą w dzieciństwie czy w związku. Same kryteria ICD-11 nie wymagają jednak powtarzanej traumy, bo o rozpoznaniu decyduje obraz objawów. W badaniu dzieci i nastolatków po pojedynczym zdarzeniu, które skończyło się wizytą na szpitalnym oddziale ratunkowym, pełne kryteria złożonego PTSD po 9 tygodniach spełniło 5 z ponad 200 osób, przy czym 4 z nich miały już wcześniej za sobą doświadczenia traumatyczne: to możliwe, ale rzadkie. Jeśli ten opis brzmi znajomo, a trudne doświadczenia sięgają wczesnych lat, pomocny może być tekst o tym, jak trauma z dzieciństwa wpływa na dorosłe życie i relacje, a przede wszystkim rzetelna ocena objawów u specjalisty.

Jakie są przyczyny stresu pourazowego?

Punktem wyjścia zawsze jest wydarzenie o charakterze skrajnie zagrażającym lub przerażającym. Mogą to być na przykład:

  • wypadki komunikacyjne i inne poważne wypadki,
  • przemoc fizyczna, napaść, przemoc seksualna,
  • działania wojenne, przemoc zbiorowa, uchodźstwo,
  • katastrofy naturalne i pożary,
  • nagła, gwałtowna śmierć bliskiej osoby,
  • bycie świadkiem czyjejś śmierci lub ciężkiego zranienia, także w pracy (np. w służbach ratunkowych),
  • długotrwała przemoc w rodzinie lub w związku.

Traumatyczne wydarzenia są powszechne. W badaniach WHO World Mental Health, prowadzonych w 24 krajach na blisko 69 tysiącach osób, ponad 70% respondentów zgłosiło co najmniej jedno takie zdarzenie w życiu. Jednocześnie szacuje się, że PTSD przechodzi w którymś momencie życia około 3,9% ludzi na świecie. Sama trauma nie wystarcza więc, by wyjaśnić, kto zachoruje.

Co zwiększa, a co zmniejsza ryzyko?

WHO opisuje PTSD jako efekt współdziałania czynników psychologicznych, społecznych i biologicznych. Ryzyko zależy też od rodzaju zdarzenia. W analizie badań WHO World Mental Health PTSD rozwijało się średnio u ok. 4% osób po pojedynczym traumatycznym zdarzeniu, ale po gwałcie już u ok. 19%, a po przemocy fizycznej ze strony partnera u ok. 12%. Szczególnie obciążające są więc doświadczenia przemocy interpersonalnej, zwłaszcza przemocy seksualnej.

Czynniki zwiększające ryzyko Czynniki chroniące
Wcześniejsze doświadczenia traumatyczne Poczucie wsparcia ze strony rodziny, przyjaciół lub innych osób po zdarzeniu
Problemy ze zdrowiem psychicznym w rodzinie Dostęp do rzetelnej informacji i pomocy
Niższy poziom wykształcenia Możliwość zadbania o podstawowe bezpieczeństwo po zdarzeniu
Trauma związana z przemocą międzyludzką Otoczenie, które słucha bez oceniania

Czynniki ryzyka wymienione w lewej kolumnie, poza rodzajem traumy, pochodzą z materiałów WHO, które wskazują też młodszy wiek i podają, że PTSD częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Według WHO wsparcie otrzymane po trudnym zdarzeniu, np. od bliskich, może zmniejszać ryzyko rozwoju PTSD, a pozostałe pozycje w prawej kolumnie to praktyczne wskazówki dla otoczenia. Zwykła obecność, cierpliwość i brak oceny naprawdę mają znaczenie.

Z przyczynami wiąże się też częsty, bolesny mit, że PTSD to oznaka słabości. Tak nie jest. Można o nim myśleć jak o wewnętrznym systemie alarmowym, który w obliczu zagrożenia zadziałał tak, by pomóc przetrwać, a potem trudno mu się wyłączyć. Mówienie sobie, że inni poradzili sobie lepiej, zwykle tylko dokłada wstydu.

Jak przebiega PTSD i ile trwa?

Objawy często pojawiają się w ciągu kilku tygodni po zdarzeniu, ale nie zawsze. Jak wyjaśnia przegląd dotyczący ICD-11, objawy PTSD mogą ujawnić się także wiele miesięcy, a nawet lat po traumie, a klasyfikacja celowo nie wyznacza tu sztywnej granicy czasowej. Czasem objawy nasilają się pod wpływem kolejnego stresu albo sytuacji, która nieoczekiwanie przypomina dawne wydarzenie.

Czas trwania bywa bardzo różny. W badaniach WHO World Mental Health u 25-40% osób objawy ustępowały w ciągu roku, często już w ciągu pół roku, ale u części utrzymywały się wiele lat: średnio ok. 6 lat, od ok. roku po klęskach żywiołowych do ponad 13 lat po doświadczeniach walki zbrojnej. Autorzy zaznaczają, że liczyli czas do zniknięcia wszystkich objawów, więc te szacunki są raczej zawyżone. U części osób przebieg bywa przewlekły, z okresami względnego spokoju i nasileniem objawów w sytuacjach przeciążenia.

Typowy przebieg przypomina błędne koło: wspomnienie wywołuje lęk, lęk skłania do unikania, unikanie daje krótką ulgę, ale sprawia, że wspomnienie pozostaje nieprzetworzone i nadal tak samo groźne. Dlatego objawy, które utrzymują się już dłużej, warto potraktować poważnie, a leczenie polega na bezpiecznym przerwaniu tego koła.

Błędne koło objawów PTSD: wspomnienie, lęk, unikanie i wspomnienie, które pozostaje nieprzetworzone

Kiedy zgłosić się po pomoc?

Nie musisz czekać, aż będzie bardzo źle. Konsultację warto rozważyć, gdy:

  1. objawy nie słabną po kilku tygodniach od zdarzenia albo się nasilają,
  2. unikanie zaczyna ograniczać twoje życie, np. nie możesz pracować, jeździć, spotykać się z ludźmi,
  3. koszmary i napięcie odbierają ci sen i siły,
  4. sięgasz po alkohol, leki uspokajające lub inne substancje, żeby uciszyć wspomnienia,
  5. bliscy mówią, że bardzo się zmieniłeś lub zmieniłaś, a relacje zaczynają się psuć,
  6. objawy wróciły po latach i zaskakują cię swoją siłą.

W pierwszym miesiącu po traumie NICE zaleca u osób, których objawy nie spełniają jeszcze kryteriów PTSD, aktywną obserwację i kontakt kontrolny w ciągu miesiąca. Jednocześnie wytyczne wprost odradzają tzw. psychologiczny debriefing, czyli rutynowe omawianie zdarzenia indywidualnie lub w grupie, jako metodę zapobiegania PTSD i jego leczenia. W uzasadnieniu tej rekomendacji autorzy wytycznych wskazują, że badania nie wykazały korzyści z debriefingu, a część sugerowała nawet gorsze wyniki niż brak interwencji. Nie trzeba więc na siłę opowiadać szczegółów, jeśli nie jesteś na to gotowy lub gotowa.

Rozpoznanie PTSD stawia specjalista zdrowia psychicznego, np. psychiatra lub psycholog kliniczny, na podstawie rozmowy o zdarzeniu, objawach, czasie ich trwania i ich wpływie na codzienne życie. Jeśli chcesz najpierw uporządkować własne obserwacje, możesz skorzystać z bezpłatnego testu przesiewowego na traumę. Test nie stawia diagnozy, ale może pomóc nazwać objawy i podjąć decyzję o konsultacji.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Jeśli pojawiają się myśli samobójcze, plan odebrania sobie życia albo inne bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, twojego lub czyjegoś, dzwoń od razu pod numer alarmowy 112 (w Polsce i w całej Unii Europejskiej) lub jedź na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy. To nie jest moment na czekanie na termin psychoterapii.

Jeśli zdarza ci się ranić siebie albo myślisz o tym, nie musisz z tym zostawać sama ani sam. W Polsce dorośli mogą bezpłatnie porozmawiać z kimś pod numerem 116 123 (telefon dla osób w kryzysie emocjonalnym, czynny całą dobę, jest też czat na 116sos.pl), a dzieci i młodzież pod numerem 116 111 (Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży, całodobowo). Rozmowa nie zobowiązuje do niczego, a bywa pierwszym krokiem do ulgi.

Psychoterapia nie zastępuje opieki medycznej. Jeśli masz dolegliwości cielesne, które cię niepokoją, lub rozważasz leczenie farmakologiczne, skontaktuj się z lekarzem rodzinnym albo psychiatrą.

Jak leczy się zespół stresu pourazowego?

PTSD to zaburzenie, które można leczyć: według WHO istnieją skuteczne metody jego leczenia. Wśród barier, przez które ludzie nie szukają pomocy, WHO wymienia m.in. stygmatyzację i brak wiedzy, że PTSD da się leczyć. Warto więc wiedzieć, jak ono wygląda.

Terapie skoncentrowane na traumie

Jako pierwszy wybór wytyczne wskazują psychoterapie skoncentrowane na traumie. Wytyczne NICE NG116 dla dorosłych z PTSD zalecają przede wszystkim:

  • terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie (TF-CBT), zwykle w wymiarze od 8 do 12 sesji, a dłużej, gdy jest to klinicznie uzasadnione, np. przy wielu traumach albo u osób z dodatkowymi potrzebami, w tym ze złożonym PTSD,
  • EMDR (terapię odwrażliwiania za pomocą ruchów gałek ocznych), zalecaną dorosłym, u których od traumy niezwiązanej z walką zbrojną minęły ponad 3 miesiące; między 1. a 3. miesiącem można ją rozważyć, jeśli osoba woli tę metodę. Terapia EMDR także trwa zwykle od 8 do 12 sesji.

NICE zaznacza, że takie terapie powinny opierać się na sprawdzonym, opisanym protokole i być prowadzone przez przeszkolonych terapeutów pod stałą superwizją. Według wytycznych obejmują psychoedukację, czyli wyjaśnienie typowych reakcji na traumę, naukę radzenia sobie z silnym pobudzeniem i flashbackami, a następnie stopniowe przetwarzanie wspomnień traumatycznych i związanych z nimi emocji, np. wstydu czy poczucia winy, oraz zmianę ich znaczenia. Również WHO wskazuje terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie i EMDR jako metody psychologiczne o najlepiej udokumentowanej skuteczności. Żadna z tych metod nie jest jedyną słuszną drogą: obie mają mocne podstawy, a wybór zależy od osoby, jej historii i preferencji. Więcej o tym, jak wygląda jedna z nich, przeczytasz w artykule o tym, jak terapia EMDR pomaga po traumie z przeszłości.

Dlaczego bezpieczna relacja terapeutyczna jest tak ważna?

Trauma często odbiera poczucie bezpieczeństwa i zaufania, dlatego budowanie relacji z terapeutą jest ważną częścią początku leczenia. Proces można porównać do powolnego schodzenia do zimnej wody: najpierw szukasz stabilnego gruntu pod stopami, uczysz się oddychać i wiesz, że w każdej chwili możesz wrócić na brzeg. Dopiero potem wchodzisz głębiej. Terapeuta pomaga ustalić tempo, sygnały przeciążenia i sposoby wyciszenia, zanim pojawi się praca z najtrudniejszymi wspomnieniami.

Wytyczne NICE zwracają uwagę, że osoby z PTSD mogą odczuwać niepokój, lęk lub wstyd, unikać leczenia, wątpić, czy PTSD w ogóle da się leczyć, albo mieć trudność z zaufaniem. Dlatego ważne jest budowanie zaufania i elastyczne podejście, na przykład kontakt ze strony terapeuty po opuszczonej wizycie. Uczciwie trzeba też powiedzieć, że w trakcie terapii bywa przejściowo trudniej, bo zaczynasz zbliżać się do tego, co dotąd omijałeś lub omijałaś. To zwykle element procesu, a nie sygnał porażki, i dobrze jest o tym rozmawiać z terapeutą na bieżąco.

Czy w PTSD stosuje się leki?

Leki nie są leczeniem pierwszego wyboru według NICE, ale mogą być rozważane. Wytyczne NICE wskazują, że u dorosłych z rozpoznanym PTSD, którzy wolą farmakoterapię, można rozważyć wenlafaksynę lub lek z grupy SSRI, np. sertralinę, przy regularnej ocenie efektów leczenia. Decyzję o lekach zawsze podejmuje lekarz, najczęściej psychiatra, po indywidualnej ocenie. Psychoterapia i leczenie farmakologiczne mogą przebiegać równolegle, jeśli tak zaleci lekarz.

Jak wygląda pomoc dla dzieci i młodzieży?

Dzieci i nastolatki również mogą rozwinąć PTSD, a objawy mogą wyglądać u nich nieco inaczej, np. ujawniać się w zabawie, zachowaniu, cofaniu się do wcześniejszych etapów rozwoju, kłopotach w szkole czy drażliwości. Dla dzieci i młodzieży w wieku 7-17 lat, u których objawy PTSD utrzymują się ponad 3 miesiące po zdarzeniu, NICE zaleca indywidualną terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie, a EMDR rozważa się dopiero wtedy, gdy dziecko nie reaguje na tę terapię albo nie udaje się go w nią zaangażować. Rodzice są ważną częścią procesu, bo to oni na co dzień przywracają dziecku poczucie bezpieczeństwa.

Co możesz zrobić dla siebie między sesjami?

Samopomoc nie zastępuje terapii, ale może zmniejszyć przeciążenie i dać więcej oparcia. Warto zacząć od rzeczy prostych i powtarzalnych:

  • Rytm dnia. Stałe pory snu, posiłków i aktywności dają poczucie przewidywalności. Przygotowanie do snu potraktuj jak stopniowe lądowanie samolotu, a nie gwałtowne hamowanie: wycisz bodźce na godzinę przed snem.
  • Uziemienie. Gdy pojawia się flashback, pomaga skupienie na tym, co tu i teraz: nazwij pięć rzeczy, które widzisz, poczuj stopy na podłodze, powiedz sobie, gdzie jesteś i jaki jest dzień.
  • Ruch. Spacer, joga czy pływanie mogą pomóc rozładować napięcie odczuwane w ciele.
  • Kontakt z ludźmi. Nie musisz opowiadać o traumie, by czerpać ze wsparcia. Wystarczy obecność kogoś zaufanego.
  • Ostrożność z substancjami. Alkohol może na chwilę przytłumić lęk, ale zwykle pogarsza sen i nasila objawy w dłuższej perspektywie.

Jak wspierać bliską osobę z PTSD?

Osoba z PTSD może wydawać się zmieniona: wycofana, drażliwa, czujna, czasem nieobecna. To nie jest brak miłości ani zła wola, tylko objawy. Kilka zasad, które pomagają:

  • słuchaj, jeśli chce mówić, ale nie wypytuj o szczegóły traumy,
  • nie oceniaj i nie mów, że powinna już o tym zapomnieć,
  • pomóż w codziennych sprawach, które teraz przytłaczają,
  • zachęcaj do konsultacji, bez wywierania presji,
  • dbaj też o siebie, bo wspieranie kogoś w kryzysie jest obciążające.

Jeśli zauważysz u bliskiej osoby myśli samobójcze lub zachowania zagrażające życiu, nie zostawiaj jej samej i zadzwoń pod 112.

Jak wygląda pierwszy krok w Soulmedic?

W Centrum Psychoterapii Soulmedic możesz zgłosić się z objawami, które utrzymują się po trudnym lub przerażającym zdarzeniu, także wtedy, gdy wydarzyło się ono dawno temu albo gdy nie masz pewności, czy to, co przeżywasz, to PTSD. Więcej o pracy z doświadczeniami traumatycznymi przeczytasz na stronie o terapii traumy w Krakowie.

Pierwszym krokiem może być konsultacja psychologiczna (50 min, 180-220 zł). Możesz na niej opowiedzieć o tym, co się dzieje, w takim zakresie, w jakim jesteś gotowy lub gotowa, uporządkować objawy i zaplanować dalsze wsparcie, na przykład psychoterapię indywidualną. Konsultacje i psychoterapię dla dorosłych oraz młodzieży w wieku 14-17 lat prowadzimy stacjonarnie w Krakowie albo online, a dzieci w wieku 7-13 lat przyjmujemy stacjonarnie.

Terapeuci Soulmedic pracują w różnych nurtach, przede wszystkim poznawczo-behawioralnym i psychodynamicznym, a także systemowym, humanistycznym i integracyjnym. Nurt i osobę terapeuty możesz wybrać samodzielnie, skorzystać z narzędzia Pomóż mi wybrać albo poprosić o dobór podczas konsultacji psychologicznej. Termin zarezerwujesz w kalendarzu online, a aktualne ceny znajdziesz w cenniku.

W zespole Soulmedic nie ma lekarza. Jeśli potrzebna jest konsultacja psychiatryczna, na przykład gdy rozważane jest leczenie farmakologiczne, podpowiemy, do kogo się zwrócić.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani ze specjalistą. Konsultacja merytoryczna: zespół Soulmedic.

Najczęściej zadawane pytania

Jak zachowuje się osoba z PTSD?

Często jest bardzo czujna, łatwo się wzdryga, bywa drażliwa i unika miejsc, rozmów lub ludzi przypominających traumę. Może źle spać, mieć koszmary i sprawiać wrażenie nieobecnej, gdy wraca do niej wspomnienie. Wiele osób wycofuje się z relacji, bo boi się, że nikt ich nie zrozumie.

Czy PTSD może pojawić się wiele lat po traumie?

Tak. Objawy mogą ujawnić się wiele miesięcy, a nawet lat po zdarzeniu, często pod wpływem nowego stresu lub sytuacji przypominającej dawną traumę. Opóźniony początek nie zmienia tego, że stres pourazowy można leczyć.

Ile trwa leczenie zespołu stresu pourazowego?

Wytyczne NICE opisują terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie dla dorosłych zwykle w wymiarze 8-12 sesji, przy czym przy wielu traumach lub złożonym PTSD proces bywa dłuższy. Czas leczenia zależy od historii, objawów i tempa, w jakim bezpiecznie można pracować. Ustala się go wspólnie z terapeutą.

Czy każda silna reakcja po traumie to PTSD?

Nie. Większość osób po traumatycznym wydarzeniu przez jakiś czas cierpi, ale stopniowo wraca do równowagi. O PTSD mówi się, gdy wszystkie trzy grupy objawów utrzymują się co najmniej kilka tygodni i wyraźnie utrudniają życie.

Czym różni się PTSD od złożonego PTSD?

W ICD-11 to dwa odrębne rozpoznania. Złożony PTSD obejmuje objawy PTSD oraz trwałe trudności z regulacją emocji, negatywny obraz siebie i problemy w relacjach, często po długotrwałej lub powtarzanej traumie.

Czy PTSD mija samo?

U części osób objawy słabną z czasem także bez leczenia: w badaniach WHO World Mental Health u 25-40% osób ustępowały w ciągu roku. U innych utrzymują się latami, szczególnie po doświadczeniach wojennych. Jeśli objawy trwają dłużej niż kilka tygodni i utrudniają codzienne życie, warto skonsultować się ze specjalistą, bo PTSD można leczyć.

Źródła

Rekomendacje

Treści na blogu mają charakter informacyjny i edukacyjny - nie zastępują konsultacji ze specjalistą ani diagnozy. Jeśli rozpoznajesz u siebie opisywane trudności, skonsultuj je z psychoterapeutą. Poznaj nasz zespół →

Przeczytaj również